Αθήνα, 30.03.2015

 

Το τελικό στάδιο μιας πολύ ενδιαφέρουσας ‘εκπαιδευτικής’ συνεργασίας και διαδρομής με αντικείμενο την performance/επιτέλεση και τίτλο ‘Places of duration’ θα έχουν την ευκαιρία να βιώσουν όσοι βρεθούν το Σάββατο 4 Ιουλίου στο χώρο της Cheapart  Εξαρχείων.

 

Αντικείμενο διερεύνησης του ‘Places of duration’ θα αποτελέσει η ύλη, η σχέση της με τον χρόνο και η επερχόμενη φθορά. Στο επίκεντρο αυτής της διερεύνησης θα βρεθεί η τέχνη της γλυπτικής και η αιωνιότητα που αυτή προσδίδει στο ανθρώπινο σώμα μέσω της ύλης, σε σχέση/αντιδιαστολή με την τέχνη της επιτέλεσης και την εφήμερη διάσταση αυτής.

 

Συντελεστές αυτής της πρωτοβουλίας και δάσκαλοι του προγράμματος είναι οι εικαστικοί και επιτελεστές:  BBB Johannes Deimling – ιδρυτής του εκπαιδευτικού προγράμματος PAS/Performance Art Studies,  Αντρέας Πασιάς – συνιδρυτής του οργανισμού epitelesis- Performance Art Foundation, Francesco Kiàis και η φωτογράφος Monika Sobczak.

 

Επελέγησαν και συμμετέχουν εικαστικοί από διαφορετικές χώρες γεγονός που προσθέτει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις εμπειρίες και πρακτικές που θα ανταλλαγούν κατά τη διάρκεια του προγράμματος.

 

Οι συμμετέχοντες εικαστικοί είναι οι: Αγγελική Χάιδω Τσόλη (Ελλάδα), Anna Kosarewska (Ουκρανία), Aron Lesnik (Γερμανία), Eliza Soroga (Ηνωμένο Βασίλειο), Emma Zetterstrom (Σουηδία), Imke Zeinstra (Ολλανδία), Jolijn de Wolf (Ολλανδία), Manuel Lopez Garcia (Ισπανία), Μαρκέλα Κονταράτου (Ελλάδα), Μυρτώ Μακρίδου (Κύπρος), Ola Kozioł (Πολωνία), Ruth Biene (Γερμανία), Veronika Merklein (Αυστρία), Χρίστος Παπαμιχαήλ (Κύπρος).

 

Ζητήσαμε από τον καθοδητητή του προγράμματος, τον Γερμανό εικαστικό και επιτελεστή BBB Johanes Deimling, να μας μιλήσει τόσο για το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα όσο και για την καλλιτεχνική του πορεία γενικότερα.

 

Συνέντευξη στην Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη.

 

BBB Johannes Deimling - lecture

 

E.Z. Είσαστε ο ιδρυτής του εκπαιδευτικού προγράμματος PAS | Performance Art Studies. Ποια είναι η φιλοσοφία και οι στόχοι του;

 

Για να είμαι συγκεκριμένος και ακριβής θα πρέπει να πω ότι το PAS δεν έχει στόχο, αλλά μία ανάγκη, και αυτή η ανάγκη τροφοδοτεί τη φιλοσοφία και τη δομή του. Το PAS έχει σχεδιαστεί ανάλογα με το περιεχόμενό του, τη τέχνη της επιτέλεσης, η οποία αποτελεί μία διαδικασία. Αν μία διαδικασία είχε στόχο ή σκοπό, θα σταματούσε όταν έφτανε τη τελική γραμμή, αλλά η επιτέλεση συνεχώς δημιουργεί νέες περιοχές και ανοίγει καινούργια πεδία έρευνας, καθώς η μορφή της είναι συνδεδεμένη με τη στιγμή του ‘τώρα’. Επομένως, στην ιδανική της μορφή, δεν μπορεί ποτέ να εκπληρώσει ένα στόχο ή να ακολουθήσει ένα σκοπό, παρά μόνο να δημιουργεί συνεχόμενα διαφορετικές συνδέσεις και πλαίσια. Η ανάγκη του PAS είναι να σχηματίζει ευρυμένους χώρους για την ‘εργασία’ που δεν είναι ορατή στη παρουσίαση μίας επιτέλεσης. Αυτός ο πειραματικός χώρος εκπαίδευσης αποτελεί ένα κοινωνικό ‘γλυπτό’, στο οποίο όλοι οι συμμετέχοντες εμπνέουν και διευρύνουν τα δεδομένα του. Μέρος της φιλοσοφίας του PAS, αποτελεί η ανοιχτή πρόσβαση σε όλα τα άτομα τα οποία έχουν ενεργό ενδιαφέρον για την επιτελεστική διαδικασία.

 

E.Z. ‘Εχετε εύστοχα σημειώσει πως “Μία επιτέλεση είναι ‘περισσότερα’ από ότι βλέπει το κοινό”, μπορείτε να μας το εξηγήσετε;

 

Η παρουσίαση μίας επιτέλεσης είναι απλώς ‘η κορυφή του παγόβουνου’. Είναι αυτό το οποίο θεωρείται ‘ορατό’ και συχνά οδηγεί σε ένα είδος απογοήτευσης στο επίπεδο αντίληψης, καθώς η εμβρίθειά της δεν είναι ορατή όταν παραμένει κάποιος στην επιφάνειά. Η τέχνη της επιτέλεσης απαιτεί από τον παραλήπτη της περισσότερα από την δράση του ‘βλέπω’ και ‘παρακολουθώ’ το ορατό, απαιτεί από το κοινό μία βουτιά μέσα από την επιφάνεια με σκοπό την ανακάλυψη ενός ευρύτερου εδάφους πάνω στο οποίο έχει χτιστεί. Αυτός είναι επίσης και ο λόγος που το κοινό είναι τόσο σημαντικό για τη παρουσίαση μίας επιτέλεσης, καθώς ανακαλύπτεται μαζί με τον καλλιτέχνη εκείνη τη στιγμή της δημόσιας παρουσίασης. Εάν η ποσότητα του ‘performance’ είναι μεγαλύτερη από τη ποσότητα ‘art’, τότε η ουσία αυτής της μορφής τέχνης δεν μπορεί να απορροφηθεί και αποσυνδέεται από το κοινό, μετατρέπεται σε μία εγωκεντρική παρουσίαση. Η χρήση καλλιτεχνικών μεθόδων, η έρευνα, η αποδοχή της αποτυχίας, η απουσία πρόβας, η ανάγκη πειραματισμού, η ικανότητα χρήσης και άλλων μορφών, μέσων και πρακτικών, η ικανότητα διασταύρωσης τους, η ύπαρξη μέσα στη ‘στιγμή’, η κριτική στάση, καθώς και οι τρόποι καταγραφής, αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη δημιουργία μίας βάσης πάνω στην οποία μία επιτέλεση μπορεί να σταθεί και να σχηματίσει την εφήμερη διάστασή της.

 

3_Deimling_Pashias

 

Ε.Ζ. Εδώ στην Αθήνα θα πραγματοποιήσετε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα επιτέλεσης “Places of duration” μαζί με τους προσκεκλημένους δασκάλους Αντρέα Πασιά και Francesco Kiàis, και τη συνεργάτιδα φωτογράφο Monika Sobczak. Ποιο είναι σκεπτικό πίσω από το “Places of duration”;

 

Μόλις κάτι δημιουργηθεί, χτιστεί ή εγκατασταθεί, ο χρόνος ξενικά τη διαδικασία κατανάλωσής του. Αυτό συμβαίνει στα σπίτια, στους δρόμους, ηλεκτρονικές συσκευές, αυτοκίνητα, τη φύση και τους ανθρώπους, καθώς επίσης και σε συναισθήματα, στιγμές, καταστάσεις και αναμνήσεις. Μέσα στην ίδια του την ύπαρξη, κάθε πράγμα βρίσκεται εν κινήσει και είναι εφήμερο. Για κάποιους, αυτό το γεγονός μπορεί να είναι τρομακτικό, ενώ για άλλους αποτελεί μία δεδομένη διάσταση της ζωής. Η προσπάθεια διατήρησης πραγμάτων για ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μπορεί να παρατηρηθεί σε διάφορες διαδικασίες, όπως τη συντήρηση τροφίμων, την αναπαλαίωση έργων τέχνης, σε παραδοσιακές τελετουργίες και εορτασμούς. Η ανάγκη δράσης ενάντια στη δύναμη του χρόνου, είναι παντού ορατή και ενεργή. Αποδεικνύεται μέσα από την επιμονή στη καταγραφή, τη τεκμηρίωση, την ανάμνηση, και τη προσπάθεια του να αφήσουμε πίσω ίχνη της ύπαρξής μας, ως μονάδες και ως πολιτισμός. Παραδοσιακά μέσα από τη τέχνη, ήταν η ζωγραφική και ιδιαίτερα η γλυπτική, οι μορφές οι οποίες εκφράζουν τη φιλοδοξία μας για την αιωνιότητα. Από την άλλη, η φωτογραφία (και πιο συγκεκριμένα στη ψηφιακή της μορφή) αντανακλά, σχεδόν σαν καθρέφτης, μία διάσταση του παρόντος το οποίο είναι ‘συνεχόμενα εφήμερο’ – μία άλλη πλευρά της αιωνιότητας – ως μάρτυρας σε αυτά που έχουν ήδη περάσει, σε χαμένες στιγμές. Μέσα από την έρευνα πάνω στη ‘διάρκεια’ αυτών των μορφών τέχνης, μπορούμε να προσεγγίσουμε τον εφήμερο χαρακτήρα της επιτέλεσης, η οποία ιδανικά υπάρχει μόνο μέσα στη ‘στιγμή’, και να αγγίξουμε ένα άλλο είδος αιωνιότητας – της ανάμνησης, της θύμησης.

 

Ε.Ζ. Τι μπορείτε να περιγράψετε ως μέρος διαρκείας – ‘Place of duration’;

 

Η τέχνη της επιτέλεσης αποτελεί μία κοινωνική μορφή τέχνης, καθώς δεν είναι εφικτή η ολοκλήρωση ενός έργου εάν είσαι μόνος σου. Χρειάζεται να έχεις ένα κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η καλλιτεχνική ιδέα μοιράζεται και βρίσκει μία ηχώ στην οποία θα ανταποκριθεί. Η καλλιτεχνική και κοινωνική ανταλλαγή δημιουργεί ένα συγκεκριμένο χώρο συνάντησης, ένα σημείο στο οποίο το μοίρασμα σκέψεων, ιδεών και του καλλιτεχνικού οράματος παίρνει μέρος με σκοπό το να εμπνεύσει και να εμβαθύνει τη προσωπική ανάπτυξη του πνευματικού μας πεδίου. Αυτή τη στιγμή την αντιμετωπίζω ως ένα ‘μέρος διαρκείας’. Η στιγμή στην οποία βρισκόμαστε πραγματικά μαζί, δημιουργεί όχι μόνο ένα καλλιτεχνικό χώρο, αλλά ένα κοινωνικό χώρο, μέσα στον οποίο ενωνόμαστε με ένα πνευματικό σύμπαν που παραμένει ως μορφή ανάμνησης για μία μεγάλη διάρκεια μέσα στο μυαλό και το σώμα μας.

 

BBB Johannes Deimling "A rolling stone gathers no moss #9"

 

Ε.Ζ. Με αναφορά στις διαστάσεις του χώρου και του χρόνου, ποια είναι η σημαντικότητα εκτέλεσης της συγκεκριμένης σπουδής στην Αθήνα, και πιο συγκεκριμένα σε μία τρέχουσα κατάσταση κοινωνικοπολιτικής αναταραχής;

 

Η τρέχουσα περίοδος που διανύει η Αθήνα, και γενικά η Ελλάδα, δεν αποτελεί άμεσα την ‘πρώτη’ αφορμή για αυτή τη σπουδή. Όμως, η περίπλοκη και υπαρξιακή χρονικότητα την οποία αντιμετωπίζει η χώρα, είναι τελείως συνδεδεμένη με το θεματικό και ερευνητικό πλαίσιο της σπουδής “Places of duration”. Φυσικά και αυτό το πλαίσιο θα επηρεάσει την έρευνα και το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, καθώς και θα ήταν περίεργο εάν το αγνοούσαμε – είναι ένα πλαίσιο άκρως ορατό, το ακούς και το νιώθεις. Οι συμμετέχοντες έχουν επιλεχθεί μέσα από ένα μεγάλο αριθμό αιτήσεων από διαφορετικές χώρες και υπόβαθρα, και είμαι σίγουρος ότι κατά τη διάρκεια των σπουδών θα έχουμε ‘ανταλλαγές’ οι οποίες αντανακλούν τη τρέχουσα χρονικότητα της Ελλάδας και θα επηρεάσουν την καλλιτεχνική μας έρευνα. Αυτό αποτελεί μία ενδιαφέρουσα συγκυρία, η οποία ίσως επιτρέψει την πιθανότητα εξερεύνησης μίας κατάστασης μέσα από άλλη οπτική γωνία, παρά αυτή που προσφέρεται από τα μέσα ενημέρωσης και τις διάφορες ‘πολιτικές’. Ελπίζω ότι το κοινό θα προσέλθει στην τελική μας παρουσίαση, με σκοπό το να μοιραστούμε ένα χώρο ανταλλαγής και τρόπων αντίληψης μέσα από το εικαστικό πρίσμα.

 

Ε.Ζ. Έχετε ήδη διδάξει και παρουσιάσει τα έργα σας σε πολλές διαφορετικές χώρες. Πώς το κάθε διαφοροποιημένο πλαίσιο και κοινό επηρεάζει κάθε φορά τη πρακτική σας και τη διαδικασία της;

 

Πιστεύω ότι η τέχνη της επιτέλεσης είναι μία διεθνής γλώσσα, η οποία μπορεί να κατανοηθεί σε πολλά πολιτιστικά πλαίσια. Φυσικά και μία διαφορετική κουλτούρα ή πολιτική κατάσταση μπορεί να αλλάξει το τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το πως μπορεί να δημιουργηθεί η επιτελεστική διαδικασία. Κοιτάζοντας διεθνή φεστιβάλ όπου καλλιτέχνες από διαφορετικές χώρες συναντιούνται και ανταλλάζουν το έργο τους, έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον το να παρατηρείς πως η επιτέλεση μπορεί να ‘επικοινωνήσει’ πέρα από την κατανόηση του λόγου και της γλώσσας. Μέσα από τις επιτελεστικές πρακτικές προωθείτε ένας διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας, ο οποίος βασίζεται στο ‘τρόπο’ που γίνεται κάτι και στη ‘δράση’ που έχει ως αποτέλεσμα αυτές τις εφήμερες εικόνες. Αυτό θα προσπαθήσουμε να παρατηρήσουμε και στην Αθήνα, όπου οι συμμετέχοντες του PAS θα έρθουν σε επαφή κυρίως με το Ελληνικό κοινό.

 

Ε.Ζ. Τι μένει πίσω μετά από μία επιτέλεση;

 

Στη καλύτερη περίπτωση, απλώς μία ανάμνηση!

 

Places of duration:

https://www.facebook.com/events/369172129921648/

 

Λεπτομέρειες Φωτογραφιών:

 

1. Ομιλία στο Lufthavna Performance Laboratorium, 2012

2. “Notes on Performance Art” – Διάλεξη στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2014

3. “Herostrat” – Σε συνεργασία με τον Αντρέα Πασιά, 2014

4. “a rolling stone gathers no moss #9”, 2014

 

Όλες οι φωτογραφίες είναι από τη Μonika Sobczak